Kernkwaliteiten: betekenis, lijst en voorbeelden
Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die zo bij je horen dat je ze nauwelijks opmerkt, zoals zorgzaamheid, nauwkeurigheid of humor. Volgens Daniel Ofman heeft elke kernkwaliteit een valkuil, een uitdaging en een allergie. In dit artikel vind je een lijst met 60 kernkwaliteiten, uitgewerkte voorbeelden en vijf manieren om je eigen kernkwaliteiten te ontdekken.
Kernkwaliteiten zijn de eigenschappen die de kern van je persoon vormen. Het zijn geen vaardigheden die je op een cursus hebt geleerd, maar kwaliteiten die je in bijna elke situatie meeneemt. Iemand met de kernkwaliteit zorgzaamheid merkt thuis, op het werk en op een verjaardag op wie er buiten valt.
Juist omdat kernkwaliteiten zo vanzelf gaan, zie je ze zelf vaak over het hoofd. Je denkt: dat doet toch iedereen? In dit artikel lees je wat kernkwaliteiten precies zijn, hoe ze verschillen van talenten en competenties, en hoe je ze bij jezelf herkent. Wil je meteen naar uitgewerkte kwadranten, kijk dan bij de 100 kernkwadranten voorbeelden.
Wat zijn kernkwaliteiten?
Het begrip kernkwaliteit komt van de Nederlandse organisatieadviseur Daniel Ofman. In zijn boek Bezieling en kwaliteit in organisaties (1992) beschrijft hij kernkwaliteiten als eigenschappen die iemand doordringen, zodat ze in het hele gedrag zichtbaar zijn. Je hebt ze niet zozeer, je bent ze.
Een paar kenmerken helpen je om een kernkwaliteit te onderscheiden van een gewone eigenschap:
- Ze kosten geen moeite. Je hoeft er niet bij na te denken; anderen moeten er soms juist hard voor werken.
- Ze zijn overal zichtbaar. Een kernkwaliteit komt terug in je werk, je vriendschappen en je hobby’s.
- Ze hebben een keerzijde. Elke kernkwaliteit kan doorschieten in een valkuil. Dat is vaak de beste aanwijzing dat je met een echte kernkwaliteit te maken hebt.
- Anderen benoemen ze. Complimenten en kritiek gaan vaak over dezelfde eigenschap, alleen in een andere dosis.
Kernkwaliteiten worden vaak “aangeboren” genoemd, maar dat is te stellig. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 40 procent van de verschillen in persoonlijkheid samenhangt met erfelijke aanleg (Vukasović & Bratko, 2015). De rest wordt gevormd door opvoeding, ervaringen en omgeving. Lees meer in het artikel over of persoonlijkheid erfelijk is.
Kernkwaliteiten en het kernkwadrant
Ofman koppelde kernkwaliteiten aan het kernkwadrant. Daarin staat je kernkwaliteit niet alleen, maar in een vast verband met drie andere begrippen:
- Valkuil: te veel van je kernkwaliteit. Doorzettingsvermogen slaat door in koppigheid.
- Uitdaging: het positieve tegenovergestelde van je valkuil. Wie koppig wordt, kan leren loslaten.
- Allergie: te veel van je uitdaging, en het negatieve tegenovergestelde van je kernkwaliteit. Een doorzetter ergert zich aan mensen die snel opgeven.
Het kwadrant maakt duidelijk dat je kernkwaliteit en je zwakke kant dicht bij elkaar liggen. Je valkuil is geen gebrek aan kwaliteit, maar te veel ervan. Een volledige uitleg met schema en 100 voorbeelden vind je bij de kernkwadranten voorbeelden.
Lijst met 60 kernkwaliteiten
Deze lijst met kernkwaliteiten is ingedeeld in zes thema’s. Gebruik hem als woordenlijst: lees de woorden en markeer de drie tot vijf die het meest bij je passen. Twijfel je, vraag dan iemand die je goed kent om mee te kiezen.
AnalytischCreatiefKritischLeergierigNieuwsgierigOplossingsgerichtPraktischRationeelVisionairIntuïtief
ActiefAmbitieusBesluitvaardigDaadkrachtigDoelgerichtDoorzetterEnergiekGedrevenInitiatiefrijkResultaatgericht
BehulpzaamBetrokkenCollegiaalDiplomatiekLoyaalLuisterendSociaalTeamspelerVerbindendVriendelijk
AssertiefCharismatischDirectDuidelijkEerlijkHumoristischInspirerendOpenOvertuigendTactvol
BetrouwbaarEfficiëntGedisciplineerdGrondigNauwkeurigOrdelijkPunctueelSystematischVerantwoordelijkZorgvuldig
AuthentiekBescheidenEmpathischFlexibelGeduldigKalmOptimistischRelativerendVeerkrachtigZorgzaam
Kies liever drie kernkwaliteiten die echt kloppen dan tien die mooi klinken. Een goede test: kun je bij elke kernkwaliteit ook meteen een valkuil bedenken die je herkent? Dan zit je meestal goed.
Voorbeelden van kernkwaliteiten met hun kwadrant
Hieronder drie voorbeelden van kernkwaliteiten, uitgewerkt in een kernkwadrant en met een situatie uit het dagelijks leven.
Zorgzaam
- Kernkwaliteit
- Zorgzaam: je let op het welzijn van anderen.
- Valkuil
- Betutteling: je neemt dingen over die een ander zelf kan.
- Uitdaging
- Vertrouwen geven: de ander laten proberen, ook als het misgaat.
- Allergie
- Onverschilligheid: mensen die niet omkijken naar een ander.
Herkenning: je collega worstelt met een nieuw systeem en jij hebt het al half voor haar ingesteld voordat ze om hulp vroeg. Ze bedankt je, maar leert het zo niet zelf.
Creatief
- Kernkwaliteit
- Creatief: je bedenkt makkelijk nieuwe ideeën en oplossingen.
- Valkuil
- Chaotisch: steeds nieuwe ideeën, maar weinig maakt het af.
- Uitdaging
- Structuur: kiezen en een idee uitwerken tot het klaar is.
- Allergie
- Starheid: “zo doen we het hier nu eenmaal”.
Herkenning: in een overleg heb jij vijf ideeën, terwijl het team er één nodig heeft. De uitdaging is niet minder creatief zijn, maar samen het beste idee kiezen en afmaken.
Doorzetter
- Kernkwaliteit
- Doorzettingsvermogen: je geeft niet op als het tegenzit.
- Valkuil
- Koppigheid: je blijft doorgaan, ook als een andere weg beter is.
- Uitdaging
- Loslaten: op tijd erkennen dat iets niet werkt.
- Allergie
- Opgeven: mensen die bij de eerste tegenslag afhaken.
Herkenning: je zit al drie avonden aan een klus die een collega in tien minuten had kunnen oplossen. Hulp vragen voelt als opgeven, maar is hier juist de uitdaging.
Kernkwaliteit, talent, competentie of kernwaarde?
Deze begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, bijvoorbeeld in sollicitatiegesprekken en functioneringsgesprekken. Toch betekenen ze iets anders:
| Begrip | Wat is het? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Kernkwaliteit | Een eigenschap die je hele gedrag kleurt en een valkuil heeft | Zorgvuldig |
| Talent | Een aanleg om iets snel en goed te leren | Goed met taal |
| Competentie | Een combinatie van kennis, vaardigheden en gedrag die je kunt ontwikkelen en laten zien | Projectmatig werken |
| Kernwaarde | Iets wat je belangrijk vindt en waar je je keuzes op baseert | Rechtvaardigheid |
Het verschil helpt in de praktijk. Een competentie kun je trainen, een kernkwaliteit kun je vooral leren inzetten en doseren. Kernwaarden zeggen wat je belangrijk vindt; kernkwaliteiten zeggen hoe je je van nature gedraagt.
Hoe ontdek je jouw kernkwaliteiten?
Omdat kernkwaliteiten zo vanzelfsprekend voelen, lukt het zelden om ze in één keer op te schrijven. Deze vijf vragen helpen je op weg:
- Waar krijg je complimenten over?Denk aan opmerkingen die je vaker hoort, ook als je ze zelf niet bijzonder vindt. “Fijn dat jij altijd zo rustig blijft” wijst op een kernkwaliteit.
- Waar krijg je kritiek op?Kritiek gaat vaak over je valkuil. Zoek de kwaliteit die erachter zit: wie “pietluttig” wordt genoemd, is meestal nauwkeurig.
- Wat irriteert je bij anderen?Een sterke ergernis is vaak je allergie. Het tegenovergestelde ervan is vaak je kernkwaliteit: wie zich ergert aan slordigheid, is vaak zelf zorgvuldig.
- Wat zou je missen als het weg was?Stel je voor dat je een week niet zorgzaam, nieuwsgierig of eerlijk mag zijn. Wat voelt het meest onnatuurlijk? Dat zegt iets over je kern.
- Vraag drie mensenVraag een collega, een vriend en een familielid naar drie woorden die jou typeren. Woorden die bij alle drie terugkomen zijn sterke kandidaten.
Onderwijskundige Fred Korthagen gebruikt kernkwaliteiten in zijn ui-model voor reflectie (Korthagen & Vasalos, 2005). Het idee: als je vastloopt, kijk je vaak alleen naar de buitenste lagen, zoals je gedrag of de situatie. Door naar binnen te kijken, naar wat je belangrijk vindt en welke kwaliteiten je hebt, vind je vaak een betere oplossing. Het model wordt veel gebruikt in het onderwijs en bij coaching.
Hoe scoor jij op de Big Five?
Breng je vijf hoofdeigenschappen in kaart met een uitgebreid rapport, als basis voor je kernkwaliteiten.
Test uitgevoerd via onze partner Brainmanager.Waarom kernkwaliteiten kennen loont
Inzicht in je kernkwaliteiten is meer dan een leuke oefening. Het helpt op drie manieren:
Je ziet waar je kracht zit en waar die kracht doorslaat. Daardoor weet je wat je kunt oefenen zonder jezelf te veranderen.
Ergernissen in een team worden begrijpelijk als je ziet dat de allergie van de één de kwaliteit van de ander is.
Je kunt in een sollicitatie concreet vertellen wat je meebrengt, en kiezen voor werk dat bij je kern past.
In de positieve psychologie heten vergelijkbare eigenschappen karaktersterktes (Peterson & Seligman, 2004). Het kernkwadrant zelf is weinig onderzocht, maar het werken met sterke kanten wel. In een experiment van Seligman en collega’s (2005) waren mensen die een week lang hun sterkste eigenschappen op een nieuwe manier inzetten, tot zes maanden later gelukkiger. Wood en collega’s (2011) vonden dat mensen die hun sterke kanten vaker gebruiken, na verloop van tijd meer welzijn en minder stress ervaren.
Valkuilen bij het werken met kernkwaliteiten
Het model is eenvoudig, en daardoor ook makkelijk verkeerd te gebruiken. Let op deze punten:
- Sociaal wenselijk kiezen. Uit een lijst kies je snel woorden die mooi klinken. Toets je keuze altijd aan concrete situaties en aan de mening van anderen.
- Een label als excuus. “Ik ben nu eenmaal direct” is geen reden om bot te zijn. Een kernkwaliteit vraagt juist om bewust doseren.
- Te vast denken. Kernkwaliteiten zijn geen vaststaand etiket. Hoe ze zich uiten, hangt af van de situatie en verandert mee met je ontwikkeling.
- Geen meetinstrument. Kernkwaliteiten zijn een hulpmiddel voor reflectie, geen test. Wil je je persoonlijkheid betrouwbaar laten meten, gebruik dan een gevalideerde vragenlijst op basis van de Big Five. Meer daarover lees je in het artikel over persoonlijkheidstests.
Veelgestelde vragen
Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die zo bij je horen dat ze in bijna al je gedrag zichtbaar zijn, zoals zorgzaamheid, creativiteit of nauwkeurigheid. Het begrip komt van Daniel Ofman. Elke kernkwaliteit heeft volgens hem een valkuil, een uitdaging en een allergie.
Veelvoorkomende voorbeelden zijn behulpzaam, betrouwbaar, creatief, doelgericht, eerlijk, empathisch, flexibel, nauwkeurig, nieuwsgierig en zorgzaam. In de lijst in dit artikel vind je 60 kernkwaliteiten, ingedeeld in zes thema’s.
Daar is geen vast aantal voor. In de praktijk werken mensen meestal met drie tot vijf kernkwaliteiten die het duidelijkst bij hen passen. Meer kiezen maakt het lastiger om ze concreet te maken.
Een competentie is een combinatie van kennis, vaardigheden en gedrag die je kunt leren, zoals plannen of presenteren. Een kernkwaliteit is een eigenschap die al bij je hoort en die je vooral leert doseren. Je competenties bouwen vaak voort op je kernkwaliteiten.
Noem twee of drie kernkwaliteiten en geef bij elk een kort, concreet voorbeeld uit je werk. Benoem desgevraagd ook je valkuil en wat je eraan doet; dat laat zelfinzicht zien. Een losse opsomming van mooie woorden overtuigt minder.
Er bestaan online kernkwaliteiten tests, maar die zijn meestal niet wetenschappelijk onderbouwd. Een betere aanpak is een combinatie: een gevalideerde Big Five-test voor een betrouwbaar beeld van je persoonlijkheid, aangevuld met feedback van anderen en het kernkwadrant om je kwaliteiten concreet te maken.
Lees ook
- Ofman, D. D. (1992). Bezieling en kwaliteit in organisaties. Utrecht: Servire.
- Korthagen, F., & Vasalos, A. (2005). Levels in reflection: Core reflection as a means to enhance professional growth. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 11(1), 47–71.
- Seligman, M. E. P., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist, 60(5), 410–421.
- Wood, A. M., Linley, P. A., Maltby, J., Kashdan, T. B., & Hurling, R. (2011). Using personal and psychological strengths leads to increases in well-being over time: A longitudinal study and the development of the strengths use questionnaire. Personality and Individual Differences, 50(1), 15–19.
- Vukasović, T., & Bratko, D. (2015). Heritability of personality: A meta-analysis of behavior genetic studies. Psychological Bulletin, 141(4), 769–785.
- Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. New York: Oxford University Press.
Dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt geen professioneel advies.
