De cirkel van invloed: focus op wat je wel kunt beïnvloeden
De cirkel van invloed van Stephen Covey helpt je onderscheid te maken tussen wat je wel en niet kunt veranderen. Wie zijn energie richt op de eigen cirkel van invloed, ervaart meer regie en minder machteloosheid. Zaken in je cirkel van betrokkenheid leer je bewust loslaten.
De cirkel van invloed is een van de bekendste modellen uit de persoonlijke ontwikkeling. Stephen Covey beschreef het in 1989 in zijn bestseller De zeven eigenschappen van effectief leiderschap. Het idee is eenvoudig: veel van wat ons bezighoudt, kunnen we niet veranderen. Door je aandacht te verleggen naar wat je wel kunt beïnvloeden, zet je je energie slimmer in en voel je je minder speelbal van de omstandigheden.
In dit artikel lees je hoe het model werkt, wat de psychologie erover zegt, hoe je het toepast op je werk, je relaties en je gezondheid, en hoe je je eigen cirkel van invloed in kaart brengt.
Wat is de cirkel van invloed?
Covey tekent twee cirkels. De grote buitenste cirkel is je cirkel van betrokkenheid: alles waar je om geeft of je zorgen over maakt. Daarbinnen ligt de kleinere cirkel van invloed: het deel daarvan waar je echt iets aan kunt doen. Veel coaches en trainers voegen er een derde, binnenste cirkel aan toe: de cirkel van controle, voor wat volledig bij jou ligt.
Wat je bezighoudt, maar waar je geen directe invloed op hebt.
Het weer, de economie, het nieuws, het verledenWaar je indirect iets aan kunt doen, via je gedrag of andere mensen.
Sfeer in je team, je reputatie, een relatieWat volledig bij jou ligt.
Je keuzes, je gedrag, je reacties, je gewoontesIn het oorspronkelijke boek werkt Covey met twee cirkels. Wel deelt hij problemen in drie soorten in: directe controle, indirecte controle en geen controle. Het populaire model met drie cirkels is daarop gebaseerd.
Cirkel van invloed en betrokkenheid: het verschil
De cirkel van invloed en betrokkenheid horen bij elkaar. Het verschil zit niet in hoe belangrijk iets is, maar in hoeveel je eraan kunt doen. Een reorganisatie op je werk kan je enorm bezighouden, terwijl je er nauwelijks invloed op hebt. Hoe je je erop voorbereidt, ligt wel bij jou.
| Cirkel | Wat valt eronder | Wat werkt hier |
|---|---|---|
| Betrokkenheid | Zorgen over zaken buiten je bereik | Accepteren, loslaten, je aandacht verleggen |
| Invloed | Zaken die je via anderen of via je gedrag kunt sturen | Communiceren, samenwerken, het goede voorbeeld geven |
| Controle | Je eigen keuzes, gedrag en gewoontes | Direct actie ondernemen |
Waarom werkt het? Wat de psychologie zegt
Covey was geen onderzoeker, maar zijn model sluit goed aan bij wat de psychologie al langer weet. Drie inzichten springen eruit.
Locus of control. Psycholoog Julian Rotter beschreef in 1966 hoe mensen verschillen in waar ze de oorzaak van gebeurtenissen leggen: bij zichzelf (interne locus) of bij omstandigheden en anderen (externe locus). Mensen met een meer interne locus of control voelen zich gemiddeld beter en presteren beter op hun werk, zo blijkt uit een grote meta-analyse van Ng en collega’s.
Aangeleerde hulpeloosheid. Wie herhaaldelijk ervaart dat eigen gedrag niets uitmaakt, stopt met proberen, ook als er later wel iets te winnen valt. Dat beschreven Seligman en Maier al in 1967. De cirkel van invloed werkt als tegengif: je zoekt bewust naar de dingen die wel in je macht liggen.
Passende coping. Volgens het stressmodel van Lazarus en Folkman werkt probleemgerichte coping het best bij situaties die je kunt veranderen, en emotiegerichte coping (zoals accepteren of relativeren) bij situaties die je niet kunt veranderen. Dat is precies het onderscheid dat de cirkels je helpen maken.
Hoe ga jij om met stress?
Ontdek je copingstijl met 21 stellingen over 7 stijlen. Klaar in 6 minuten.
Reactief of proactief?
Covey koppelt de cirkels aan de eerste van zijn zeven eigenschappen: proactief zijn. Hij onderscheidt twee houdingen.
Reactieve mensen richten hun energie vooral op hun cirkel van betrokkenheid. Ze piekeren over wat anderen doen of over omstandigheden die ze niet kunnen veranderen. Dat geeft een gevoel van machteloosheid en, volgens Covey, krimpt hun cirkel van invloed omdat ze minder actie ondernemen.
Proactieve mensen stoppen hun energie in hun cirkel van invloed. Ze nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen reacties en accepteren wat buiten hun macht ligt. Daardoor groeit hun invloed geleidelijk: wie betrouwbaar en actief is, krijgt meer vertrouwen en meer ruimte.
De taal van proactiviteit
Je taalgebruik verraadt vaak in welke cirkel je zit. Door bewust andere woorden te kiezen, verander je ook je blik.
- “Er is niets aan te doen.”
- “Dat ligt aan hem.”
- “Ik moet wel.”
- “Als dat maar anders was…”
- “Laten we kijken wat er wel kan.”
- “Ik kies een andere aanpak.”
- “Ik kies ervoor om…”
- “Ik ga dit doen.”
De cirkel van invloed toepassen in 4 stappen
- Schrijf op wat je bezighoudtMaak een lijst van alles waar je je zorgen over maakt of wat je energie kost. Groot of klein, alles mag erop.
- Verdeel het over de cirkelsZet bij elk punt of het in je cirkel van betrokkenheid, invloed of controle valt. Wees eerlijk: vaak blijkt een zorg uit meerdere delen te bestaan.
- Verleg je aandachtBesteed je tijd aan de binnenste twee cirkels. Bij zaken in je cirkel van betrokkenheid vraag je jezelf af hoe je ermee kunt leven in plaats van hoe je ze kunt oplossen.
- Kies een concrete actieBedenk voor elk punt in je cirkel van invloed of controle een kleine, haalbare stap voor deze week. Kleine stappen tellen.
Splits een grote zorg op. “Ik maak me zorgen over de reorganisatie” ligt buiten je bereik, maar “ik wil weten wat het voor mijn functie betekent” kun je oppakken door het gesprek met je leidinggevende aan te gaan.
Voorbeelden van de cirkel van invloed
Zo ziet het model eruit in drie situaties die veel mensen herkennen.
Werk en loopbaan
- Betrokkenheid
- De economie, besluiten van de directie, een reorganisatie
- Invloed
- Je reputatie, de samenwerking met collega’s, hoe zichtbaar je werk is
- Controle
- Je houding, je vaardigheden, je inzet en hoe je communiceert
Actie: in plaats van te klagen over managementbesluiten werk je aan je eigen vaardigheden en je netwerk. Wil je weten welke rol jij van nature in een team pakt? Lees dan over de teamrollen van Belbin.
Relaties
- Betrokkenheid
- Het gedrag en de keuzes van de ander, diens verleden
- Invloed
- De sfeer tussen jullie, hoe de ander jou ziet
- Controle
- Je eigen gedrag, je reacties en je grenzen
Actie: je kunt iemand niet dwingen te veranderen, maar wel je eigen communicatie aanpassen en duidelijk je grenzen aangeven. Daarbij helpen assertiviteit en de Roos van Leary.
Gezondheid
- Betrokkenheid
- Erfelijke aanleg, ouder worden, een griepgolf
- Invloed
- De zorg die je krijgt, door goed voorbereid naar de huisarts te gaan
- Controle
- Je slaap, beweging, voeding en hoe je met stress omgaat
Actie: piekeren over je aanleg helpt niet. Een vast slaapritme en dagelijks bewegen liggen wel in je eigen handen.
Cirkel van invloed bij kinderen
Het model is ook bij kinderen en jongeren goed bruikbaar, bijvoorbeeld als ze veel piekeren of snel boos worden over dingen die ze niet kunnen veranderen. Teken samen twee of drie cirkels op een groot vel en laat het kind zelf briefjes plakken: wat kan ik zelf doen, waar kan ik om vragen, en waar kan ik niets aan doen?
Houd het concreet en dichtbij. “Of het morgen regent” gaat in de buitenste cirkel, “of ik mijn jas meeneem” in de binnenste. Voor jonge kinderen werkt het goed om bij de buitenste cirkel ook te bespreken wat ze kunnen doen met het gevoel dat erbij hoort, zoals erover praten of iets leuks gaan doen.
Bij kinderen geldt: wat buiten hun invloed ligt, ligt soms wel binnen de invloed van ouders of school. Loslaten betekent voor een kind niet dat het er alleen voor staat.
Persoonlijkheid en je cirkel van invloed
Niet iedereen gaat op dezelfde manier met de cirkels om, en dat heeft deels met persoonlijkheid te maken. Mensen die van nature veel piekeren, in de Big Five een lagere emotionele stabiliteit, blijven eerder hangen in hun cirkel van betrokkenheid. Mensen die sterk op plannen en structuur gericht zijn, voelen zich juist thuis in hun cirkel van controle, maar vinden loslaten soms lastig.
Ook in de 16 typen van de MBTI zie je herkenbare patronen. Mensen met een sterke voorkeur voor gevoel en idealen raken eerder betrokken bij grote wereldproblemen, terwijl praktisch ingestelde types sneller kijken naar wat er vandaag kan. Zie dit als een neiging, niet als een vaststaand gegeven: iedereen kan leren bewuster te kiezen waar de energie naartoe gaat.
Welk persoonlijkheidstype ben jij?
Ontdek je type en je natuurlijke voorkeuren met een uitgebreid rapport.
Test uitgevoerd via onze partner Brainmanager.Valkuilen bij het toepassen
Passiviteit vermommen als acceptatie
“Dat ligt buiten mijn cirkel van invloed” kan een excuus worden om niets te doen. Vraag jezelf eerlijk af: ligt het echt buiten mijn bereik, of vind ik de moeite te groot?
Te snel opgeven
Soms lijkt iets onveranderbaar, terwijl je er met creativiteit, geduld of hulp van anderen toch iets aan kunt doen. Kijk een tweede keer voordat je iets in de buitenste cirkel zet.
Je invloed overschatten
Het omgekeerde komt ook voor. Je kunt invloed hebben op hoe anderen je zien, maar uiteindelijk vormen zij hun eigen mening. Wie denkt alles te kunnen sturen, raakt teleurgesteld of uitgeput.
Echte zorgen wegwuiven
Het model is een hulpmiddel om je energie te richten, geen manier om gevoelens weg te redeneren. Zorgen over ziekte, verlies of onrecht zijn begrijpelijk, ook als je er weinig aan kunt doen. Blijf je daar lang mee rondlopen, praat er dan over met iemand die je vertrouwt of met je huisarts.
Hoe vergroot je je cirkel van invloed?
Volgens Covey groeit je cirkel van invloed vanzelf als je er consequent in investeert. Dit helpt daarbij:
- Bouw kennis en vaardigheden op. Wie meer weet en kan, wordt eerder gevraagd en gehoord.
- Investeer in relaties. Goede contacten vergroten je bereik meer dan je denkt.
- Lever betrouwbaar werk. Doen wat je zegt, bouwt vertrouwen op en daarmee invloed.
- Communiceer helder. Leer anderen te overtuigen zonder te manipuleren.
- Neem initiatief. Wie in beweging komt, ziet mogelijkheden die anders onzichtbaar blijven.
- Ken je sterke kanten. Je kernkwaliteiten laten zien waar je invloed het grootst is.
Meer over regie nemen over je eigen leven lees je in ons artikel over persoonlijk leiderschap.
Oefening: breng je eigen cirkel van invloed in kaart
Pak een vel papier, teken drie cirkels in elkaar en neem tien minuten de tijd.
- Buitenste cirkelSchrijf drie zorgen op die je bezighouden, maar waar je geen invloed op hebt.
- Middelste cirkelSchrijf drie zaken op waar je indirect invloed op hebt.
- Binnenste cirkelSchrijf drie dingen op die volledig bij jou liggen.
- Kies je actiesBedenk voor elk punt in de middelste en binnenste cirkel één concrete stap voor de komende week.
- Laat bewust losKijk naar de buitenste cirkel en besluit wat je loslaat. Eén vraag helpt daarbij: wat heb ik nodig om hiermee te kunnen leven?
Veelgestelde vragen
Een model van Stephen Covey dat onderscheid maakt tussen zaken waar je je zorgen over maakt (cirkel van betrokkenheid) en zaken waar je echt iets aan kunt doen (cirkel van invloed). Door je op die laatste te richten, zet je je energie effectiever in.
De cirkel van betrokkenheid bevat alles wat je bezighoudt. De cirkel van invloed is het deel daarvan waar je via je eigen gedrag iets aan kunt veranderen. Iets kan dus heel belangrijk voor je zijn en toch buiten je invloed liggen.
Uit De zeven eigenschappen van effectief leiderschap van Stephen Covey, oorspronkelijk verschenen in 1989 als The 7 Habits of Highly Effective People. Het model hoort bij de eerste eigenschap: proactief zijn.
Covey tekent er zelf twee, maar deelt problemen in drie soorten in: directe controle, indirecte controle en geen controle. Veel trainers gebruiken daarom drie cirkels: betrokkenheid, invloed en controle. Beide versies zijn bruikbaar.
Ja. Teken de cirkels samen en laat het kind briefjes plakken met wat het zelf kan doen, waar het om hulp kan vragen en waar het niets aan kan doen. Houd de voorbeelden concreet en bespreek ook het gevoel bij de dingen in de buitenste cirkel.
Het kan helpen om piekergedachten te ordenen en te zien waar je wel iets mee kunt. Blijft het piekeren aanhouden of houdt het je uit je slaap, bespreek het dan met je huisarts of een psycholoog.
Lees ook
- Covey, S. R. (1989). The 7 Habits of Highly Effective People. New York: Free Press.
- Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs, 80(1), 1–28.
- Seligman, M. E. P., & Maier, S. F. (1967). Failure to escape traumatic shock. Journal of Experimental Psychology, 74(1), 1–9.
- Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer.
- Ng, T. W. H., Sorensen, K. L., & Eby, L. T. (2006). Locus of control at work: a meta-analysis. Journal of Organizational Behavior, 27(8), 1057–1087.
Dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt geen professioneel advies.
